W skrócie: doberman występuje w czterech podstawowych kolorach: czarnym, brązowym (nazywanym też czekoladowym, a w USA „red”, stąd „rudy”), niebieskim (szarym, srebrnym) i izabelowatym (płowym, „fawn”) – zawsze z rdzawym podpalaniem. Osobno występuje biały doberman (albinos). Wzorzec FCI uznaje tylko czarny i brązowy; kolory rozjaśnione wiążą się z ryzykiem łysienia, a albinizm – z nadwrażliwością na słońce.
Umaszczenie dobermana to temat, który znam wyjątkowo dobrze – moja praca magisterska na kierunku zootechnika na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie dotyczyła właśnie kolorów dobermanów. Od lat odpowiadamy też na pytania przyszłych właścicieli, którzy w ogłoszeniach widzą dobermany „czekoladowe”, „rude”, „srebrne” i „królewskie białe”. Porządkujemy to raz na zawsze.
Wszystkie kolory dobermana w jednej tabeli
| Kolor (nazwy potoczne) | Genotyp | Wzorzec FCI | Uwagi zdrowotne |
|---|---|---|---|
| Czarny podpalany | B_ D_ | tak | brak związanych z kolorem |
| Brązowy – czekoladowy, „rudy”, „red” | bb D_ | tak | brak związanych z kolorem |
| Niebieski – szary, srebrny, „blue” | B_ dd | nie | ryzyko łysienia z rozcieńczenia barwnika (CDA) |
| Izabelowaty – płowy, jasny, beżowy, „fawn” | bb dd | nie | ryzyko CDA |
| Biały – albinos, „white”, „Z-factor” | mutacja genu SLC45A2 | nie | nadwrażliwość na światło, ryzyko nowotworów skóry |
Jak dziedziczy się kolor dobermana? Dwa geny, cztery kolory
Za podstawowe umaszczenia odpowiadają dwa niezależne geny. Każdy pies ma dwie kopie (allele) każdego z nich – po jednej od każdego z rodziców.
- Gen B (brązowy, locus TYRP1) – allel B daje czarny pigment i jest dominujący; allel b zmienia czarny pigment w brązowy. Pies jest brązowy tylko wtedy, gdy ma dwie kopie b (bb).
- Gen D (rozjaśnienie, locus MLPH) – allel D daje pełne wybarwienie; dwie kopie allelu d (dd) „rozcieńczają” pigment: czarny staje się niebieski, a brązowy – izabelowaty.
To dlatego dwa czarne dobermany mogą mieć brązowe szczenięta: jeśli oboje rodzice są nosicielami allelu b (genotyp Bb), statystycznie co czwarte szczenię będzie brązowe. Z kolei dwa brązowe dobermany (bb) mogą mieć wyłącznie brązowe potomstwo.
Podpalanie – element wspólny dla wszystkich kolorów
Każdy prawidłowo umaszczony doberman ma rdzawoczerwone, ostro odgraniczone znaczenia (podpalanie): na kufie, nad oczami, na policzkach, gardle, dwie plamy na przedpiersiu, na śródręczach, śródstopiach i łapach, na wewnętrznej stronie ud i pod ogonem. Doberman „cały czarny” bez podpalania (tzw. melanistyczny) nie odpowiada wzorcowi FCI.
Czarny doberman
Najczęstszy i najbardziej rozpoznawalny kolor rasy: głęboka, lśniąca czerń z wyraźnym rdzawym podpalaniem. Nos i obwódki oczu są czarne, a oczy ciemnobrązowe. Czarny doberman może „nosić w sobie” gen brązowy i przekazać go potomstwu – co da się sprawdzić prostym testem DNA.
Doberman brązowy – czekoladowy, „rudy”
To ten sam kolor pod różnymi nazwami. W Europie mówi się o dobermanie brązowym, potocznie czekoladowym; w USA ten kolor nazywa się „red”, dlatego w polskich wyszukiwarkach pojawia się też „doberman rudy”. Sierść ma odcień od mlecznej czekolady po głęboki mahoń, nos jest brązowy, a oczy – jaśniejsze, bursztynowobrązowe, harmonizujące z kolorem. Brązowy doberman jest w pełni zgodny ze wzorcem FCI i nie różni się od czarnego ani zdrowiem, ani charakterem. Rodzi się rzadziej, bo wymaga genu brązowego od obojga rodziców. W naszej hodowli dobermanów rodzą się zarówno brązowe, jak i czarne szczenięta.
Doberman niebieski – szary, srebrny
To czarny doberman z podwójnym allelem rozjaśniającym (dd). Sierść ma odcień stalowoszary lub srebrzysty, nos jest szaroniebieski. Kolor nie jest uznawany przez FCI (dopuszcza go wzorzec amerykańskiego AKC). Najważniejsza kwestia to zdrowie: u psów rozjaśnionych często występuje łysienie z rozcieńczenia barwnika (CDA) – przerzedzenie sierści, łuszczenie i podatność skóry na infekcje, zwykle od młodego wieku.
Doberman izabelowaty – płowy, jasny, „fawn”
Najjaśniejszy z podstawowych kolorów: połączenie genu brązowego i rozjaśnienia (bb dd). Sierść jest beżowa, płowa lub „kawowa z mlekiem”, nos jasnobrązowy. Bywa błędnie nazywany czekoladowym – a to zupełnie inny kolor. Podobnie jak niebieski, nie jest uznawany przez FCI i niesie ryzyko CDA.
Biały doberman (albinos)
Biały doberman ma kremowobiałą sierść z ledwie widocznymi znaczeniami, różowy nos i bardzo jasne oczy. To efekt mutacji genu SLC45A2, opisanej naukowo w 2014 roku, prowadzącej do częściowego albinizmu. Psy te są nadwrażliwe na światło i bardziej narażone na nowotwory skóry. Szczegóły opisujemy w osobnym artykule: biały doberman (albinos) – fakty o genetyce i zdrowiu.
Dlaczego FCI uznaje tylko czarny i brązowy?
Wzorzec FCI nr 143 (kraj pochodzenia: Niemcy) dopuszcza dziś tylko dwa umaszczenia. W przeszłości w Europie hodowano także dobermany niebieskie i izabelowate, ale kolory te usunięto ze wzorca – jednym z argumentów były problemy skórne psów rozjaśnionych. Psy w kolorach spoza wzorca nie mogą być oceniane na wystawach FCI i nie są wykorzystywane w odpowiedzialnej hodowli europejskiej. Jeśli ktoś w Polsce oferuje „rzadkiego” niebieskiego lub izabelowatego dobermana z rodowodem FCI – warto zadać kilka dodatkowych pytań.
Czy po szczeniaku widać, jaki będzie kolor?
Tak – kolor podstawowy jest widoczny od urodzenia. Szczenięta brązowe od pierwszego dnia mają brązowe noski i są wyraźnie jaśniejsze od czarnego rodzeństwa. Podpalanie z czasem staje się bardziej nasycone i wyraźnie odgraniczone, a sierść szczeniąt brązowych często nieco ciemnieje do dorosłości. Jeśli zależy Ci na konkretnym kolorze, zajrzyj na stronę doberman szczenięta lub zapytaj nas o planowane skojarzenia.
Przeczytaj też: ile kosztuje doberman, zdrowie dobermana, żywienie dobermana.
Kolory dobermana – pytania i odpowiedzi
Jakie kolory dobermana uznaje FCI?
Tylko czarny i brązowy, oba z rdzawym podpalaniem.
Czy doberman czekoladowy i brązowy to to samo?
Tak. „Czekoladowy” to potoczna nazwa dobermana brązowego; w USA ten kolor nazywa się „red”, stąd też nazwa „doberman rudy”.
Czy dwa czarne dobermany mogą mieć brązowe szczenię?
Tak, jeśli oboje rodzice są nosicielami genu brązowego (genotyp Bb). Statystycznie co czwarte szczenię z takiego skojarzenia będzie brązowe.
Czy niebieski doberman jest zdrowy?
Kolor niebieski wiąże się z ryzykiem łysienia z rozcieńczenia barwnika (CDA). Nie jest uznawany przez FCI.
Czy kolor wpływa na charakter dobermana?
Nie. Czarne i brązowe dobermany nie różnią się charakterem; decydują o nim geny rodziców, socjalizacja i wychowanie.
Autorka: Katarzyna Plewka – współprowadząca hodowlę dobermanów Tira Vento (ZKwP/FCI), absolwentka zootechniki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie; jej praca magisterska dotyczyła umaszczeń dobermanów.
